کلبه ی آموزگاران

آموزشی،تربیتی،تدریس

طرح درس هدیه های آسمانی دوم ابتدایی

1ـ پايه و ماده درس : هدیه های آسمانی،درس5 دوم ابتدايي

2ـ  عنوان يا موضوع تدريس: هدیه های او

3ـ هدف كلي : آشنایی فراگیران با هدیه و نعمت های خدا

4ـ اهداف رفتاری : فراگير پس از پايان درس بتوانند :

 

                  1 - ده مورد از هدیه های (نعمت های) خدا را نام ببرد.(دانش)

                  2- چند نمونه از هدیه ها و نعمت های خدای مهربان را فهرست کند. (دانش)

                  3- نمونه ی هدیه های خداوند را به هدیه های هستی بسط دهد.(درک و فهم)

                  4- احساس خود را نسبت به خداوند به عنوان خالق همه ی زیبایی ها و مهربانی هی بیان کند. (دانش)

                  5- در مورد زیبایی و فایده ی هدیه ها و نعمت های خداوند توضیح دهد.(درک و فهم)

شناختی        6- درس را به صورت خلاصه بیان کند.(درک و فهم)          

                  7- محتوای درس را در قالب داستان نمایش دهد.(کاربرد)

                  8- رفتار خود را در استفاده از نعمت های الهی تغییر دهد (کاربرد)     

                  9- هدیه ها و نعمت های خدا دادی را از هدیه ها و نعمت های هستی تفکیک کند.(تجزیه و تحلیل)

                  10 – نعمت ها و هدیه ها را طبقه بندی کند. (ترکیب)

                  11- هدیه های دست ساخت را با نعمت های الهی و شیوه ی استفاده ی درست و نادرست از این نعمت ها                                          را مقایسه کند. (نقد و ارزشیابی)

 

                  1- نسبت به موضوع درس رغبت و انگیزه نشان دهد.(دریافت)

             2- نقش خود را در نمایش به خوبی ایفا کند.(واکنش)

                  3- به سوالات پاسخ مناسب دهد.(واکنش)          

 نگرشی     4 - در جریان تدریس با انگیزه در کارهای فردی و گروهی پیشقدم می شود.(ارزش گذاری)

             5- به دیگران از روی دوستی و مهربانی هدیه دهد. (ارزش گذاری)

             6- از کسانی که به او هدیه می دهند تشکر کند. (ارزش گذاری)          

            7 - در رفتار خود نسبت به استفاده ی درست از نعمت های الهی تجدید نظر کند.(تبلور شخصیت)

              8- فراگیران را در استفاده ی صحیح و شکرگزاری نعمت های خداوند تحت نفوذ خود

قرار دهد . (تبلور شخصیت)

                 1- نقش خود را در نمایش تمرین کند.(تقلید)

     روانی    2- هم زمان با خواندن شعر نقش مربوط به خود را در نمایش ایفا کند. (هماهنگی حرکات)

       و         3- از خواهر یا برادر کوچک تر از خود( به عنوان هدیه ی خدا ) مواظبت کند.(اجرای مستقل)

  حرکتی    4- فهرستی از نعمت های خدا را نقاشی کند.(عادی شدن)

            5 - تکالیف کتاب کار را با مهارت انجام دهد.(عادی شدن)

روش والگوی تدریس: پرسش و پاسخ، توضیحی، استقرایی، بارش مغزی، بحث گروهی، همیاری (طرح کارآیی گروه ) ایفای نقش

وسایل آموزشی مورد نیاز: تخته سیاه،گچ،مجموعه ی عکس و تصاویر مربوط به درس،گهواره،کتاب،نوشت افزار،درخت هدیه و نعمت(دست ساخت)، ماکت پروانه،کاغذ سفید، جدول های آماده شده برای تهیه ی فهرست،تابلوها،عروسک ضبط صوت و کاست،نوار سرود و لالایی، چارت برگردان،اسامی گروه ها،پتو، ما کت های ستاره، ماه، سیب و پنجره و میکروفن و ....

زمان:30 دقیقه

آمادگي: (آمادگی، ارزشیابی تشخیصی، ایجاد انگیزه – 6 دقیقه)

سلام و احوال پرسی، حضور و غیاب فراگیران، برسی وضعیت فیزیکی کلاس و وضعیت روحی و جسمی فراگیران

گروهبندی فراگیران: فراگیران به سه گروه پنج نفری تقسیم می شوند.(گروه بندی  به کمک کارت های رنگی ،کارت های هم رنگ کنار هم می نشینند)

                  

            1- علي (نماينده گروه)                 1- ياشار(نماينده گروه)                      1-مصطفي (نماينده گروه)

گروه 1   2- حسن                     گروه 2    2- حميد                         گروه 3      2- امير

 سیب     3- حسين                    گلابی     3- سعيد                           ستاره      3- حجت

            4- سالار                                 4- سجاد                                       4- مهدي

            5- محمد                                 5- مرتضي                                     5- امیرعباس

                                                                                                                                                                                                                                                      ارزشيابي تشخيصي:

پرسش از درس (4)با دوستانم  

- از گروه سیب،حسن:فصل تابستان چه زیبایی هایی دارد؟ ج: سر سبزی ، میوه های رنگارنگ ، شنا ، بازی ، گردش ، تفریح.

- از گروه گلابی،حمید: آیا به دیگران مهربانی می کنی؟      ج:بله.

- از گروه ستاره،امیر: چرا به دیگران مهربانی می کنی؟ ج: چون خداوند کسانی را که به دیگران مهربانی می کنند دوست دارد.                                                  

 - از گروه سیب، علی:اگر کسی به شما مهربانی کند چه عکس العملی نشان می دهید؟

  ج:از او تشکر می کنم و من هم سعی می کنم به او مهربانی کنم.

- خاطره هایی که در مورد مهربانی به یکدیگر نوشته اید به من بدهید تا در وقت مناسبی در مورد آن ها بحث کنیم.

- آفرین بچه ها از اینکه درس را خوب خوانده اید ممنونم.

از همین درس که در مورد مهربانی و فصل تابستان است و این دو از نعمت های خدا هستند با درس جدید پل ارتباطی مفهومی برقرار می کنیم.

Up-Down Arrow:     کنش و واکنش متقابلتخصیص وظایف:

مدیر یادگیری (معلم):زمینه ساز یادگیری، مدیر صحنه های نمایش و انجام کارهای عملی،

هدایت کننده ی بحث های کلاس، نظارت بر انجام کار های دانش آموزان، رابط بین مفاهیم

 و صحنه های نمایش(فرستنده)

فراگیر: مخاطب فعال و مشارکت جو،عضو فعال در گروه،بازیگر صحنه ی نمایش،موجودی

 پر جنبش و کنجکاو(گیرنده)                              

نکته: هر کس یا گروهی کوشا باشد، جایزه می گیرد.

مفاهیم کلیدی: هدیه ، تشکر، نعمت، شکر

ایجاد انگیزه :

ابتدا دادن تصاویر مرتبط با درس به فراگیران برای ایجاد زمینه های ذهنی – نوشتن عنوان درس روی تخته سیاه: هدیه های او

– قرار دادن گهواره زیر پوشش خاص جلوی کلاس و ایجاد سوال در ذهن فراگیران و سوال اینکه بچه ها فکر می کنید چه چیزی زیر این پوشش است؟بچه ها فکر می کنند و در حالت آمادگی برای روبه رو شدن با موقعیت جدید قرار می گیرند.

در صورت نیاز راهنمایی می شود تا از طریق قرینه ی ذهنی حدس بزنند که چه چیزی در زیر گهواره است.پوشش از روی گهواره برداشته می شود.

مدیر یادگیری: بچه ها این چیه؟

فراگیران:گهواره

م ی: آفرین بچه های گلم!

م ی: چه کسی در آن می خوابه؟

مرتضی:بچه ، نوزاد

م ی :آفرین بچه ها،بچه یا نوزاد یکی از بزرگ ترین هدیه هایی است که خداوند بخشنده برای هر پدر و مادری داده است.

م ی: بچه ها دوست دارید یک نمایش قشنگ بازی کنیم؟!

هر سه گروه: بله

م ی: عنوان نمایش هست: هدیه 

حسن از گروه سیب: مادر (بخش خنده دار و هیجان انگیز، انتخاب فراگیر پسر به عنوان مادر است که روسری به سر می بندد و..)

حمید از گروه گلابی:پسر

ارائه ی مطلب: (ارائه مطلب، ارزشیابی تکوینی، ادامه درس – 14 دقیقه )

ایجاد پل ارتباطی با استفاده از مفاهیم کلیدی همچون(هدیه،خدا،مهربانی،پدر،مادر)بین ایجاد انگیزه و ارایه ی مطلب

عروسکی در داخل گهواره خوابیده است مدیر یادگیری به عنوان راوی داستان شروع به روایت داستان می کند و هر کدام از نقش ها به ایفای نقش می پردازند

م ی: بچه های عزیزم روزی مادر مهربانی به نام فاطمه در کنار گهواره ی نوزاد کوچکش نشسته بود و لالایی می خواند.لالایی او خیلی شیرین بود او می خواند:

- گوش کردن لالایی از ضبط صوت که قبلا تهیه شده است و اجرای این نقش توسط صاحب نقش.

م ی: به به چه لالایی قشنگی..........

ف: با خنده و شور و شوق آماده برای شنیدن ادامه ی داستان ...

م ی : بچه ها این مادر مهربان یک پسر گل به نام حسین داشت.یک روز حسین پیش مادرش نشست و گفت : مادر اسم خواهرم چیه؟

مادرش با تعجب گفت:!!!!..اٍ حسین خوب معلومه هدیه! حسین گفت می دانم مادر اما هدیه یعنی چه؟بچه ها شما می دانید هدیه یعنی چه؟جواب گیری از فراگیران......

مادرش گفت: هدیه یعنی چیزی که کسی از روی دوست داشتن به کسی می دهد،یعنی محبت و مهربانی

حسین گفت: مادر این هدیه را چه کسی به ما داده است؟

مادر گفت: خدا

م ی: حسین آن شب تا صبح در فکر بود که آیا خدا فقط این یک هدیه را به ما داده است؟

(آماده کردن صحنه ی نمایش که حسین می خوابد و به آسمان نگاه می کند و به فکر فرو می رود)

م ی: خوب بچه ها حالا که حسین جان خوابیده و فکر می کنه شما بگید آیا خدا فقط این یک هدیه را به حسین و پدر و مادرش و ما داده است؟

ف: نه

م ی: بگویید ببینم خدا چه هدیه هایی را به ما داده است؟

اعضای گروه های(سیب،گلابی و ستاره):پدر ،مادر،خواهر،برادر،معلم،مدرسه،میوه ها و......

-        بسط و تعمیم آموخته های فراگیران در جاهای مختلف بیرون از کلاس.

چند تا از نعمت های خدا در: آسمان ها ...........    زمین .............. خانه .................. مدرسه ..............       و....

م ی: آفرین گل های نازنینم..

- حسین بلند می شود

م ی:حسین جان جواب سوالاتت را گرفتی؟

حسین: بله آقا معلم ....

م ی: آیا تا به حال به کسی هدیه داده اید؟

حجت: بله

م ی: به چه کسانی؟

حجت: پدر ،مادر،خواهر،برادر،عمه،پسرعمه و.....

م ی:بچه ها شما چطور؟

ف:بله

م ی:آفرین بچه های عزیزم

م ی:از چه کسانی تا حالا هدیه گرفته اید؟

ف:پدر ،مادر،.......

م ی:شما در مقابل گرفتن هدیه از دیگران چه کار می کنید؟

حمید و سعید:از آنها تشکر می کنیم.

م ی:پس وقتی خدا این همه نعمت را به ما داده است چه وظیفه ای در برابر هدیه های او داریم؟ (مشورت در گروه ها و اظهار نظر)

نماینده ی همه ی گروه ها :خدا را شکر می کنیم.

م ی:چگونه می توانیم هدیه های خدا را شکر گزار باشیم؟ (مشورت در گروه ها و اظهار نظر)

حسین،سجاد و مهدی:با درست استفاده کردن از آنها مثل:                                                                            حسین:نماز خواندن                     سجاد:تشکر از خدا                      مهدی: محبت و مهربانی به دیگران

م ی:بله بچه ها هر قدر که می توانیم باید خدا را به خاطر هدیه هایش شکر کنیم چون هدیه های خداوند خیلی زیاد هستند

   خداوند در قرآن می فرمایند:" اگر بخواهی نعمت ها (هدیه های) خدا را بشماری به حساب نمی آیند"  

  م ی:پس با توجه به این آیه هدیه های خدا را چه بنامیم؟

ف(تفکر و جواب):نعمت

م ی:بله آفرین

م ی: بچه های عزیز به هدیه هایی که خدای بزرگ به ما داده است به آن ها نعمت می گویند. نعمت ها را فقط خدا می تواند به ما بدهد و ما انسان ها نمی توانیم مثل آن ها را بسازیم. درست است که خداوند در ساختن هدیه ها به ما کمک می کند، اما خیلی از هدیه ها دست ساخت انسان ها هستند. پس نعمت از طرف خداست و هدیه چیزهایی است که ما به یکدیگر می دهیم.

م ی:بچه ها من جورچین هایی به شما می دهم تا در کنار هم بچینید تا ببینیم چه شکل هایی به دست می آید!

گروه سیب: پازل انگور را می چیند و نماینده ی گروه(علی) پای تخته می آورد.

م ی:نام شکل چیست؟

علی:انگور

م ی:انگور هدیه است یا نعمت؟

علی:نعمت

م ی:آفرین...صد آفرین

گروه گلابی: پازل کیف را می چیند و نماینده ی گروه(یاشار) پای تخته می آورد.

م ی:نام شکل چیست؟

یاشار:کیف

م ی:کیف هدیه است یا نعمت؟

یاشار:هدیه

م ی:آفرین...صد آفرین

گروه ستاره: پازل گوسفند را می چیند و نماینده ی گروه(مصطفی) پای تخته می آورد.

م ی:نام شکل چیست؟

مصطفی:گوسفند

م ی:گوسفند هدیه است یا نعمت؟

مصطفی:نعمت

م ی:آفرین...صد آفرین

ادامه درس: نعمت های خدا و هدیه های که به صورت نقاشی تهیه شده است بین گرو ها توزیع می شود.و از آنها پرسیده می شود:

1-        نامش چیست؟

2-        هدیه است یا نعمت؟

3-        چگونه از این هدیه ها ونعمت ها استفاده کنیم تا خدا از ما راضی باشد؟

 و از همه ی گروهها به این ترتیب سوال می شود.

- درخت هدیه و نعمت در کلاس نصب می شود.

- از تک تک اعضای گروه ها خواسته می شود که هدیه ها و نعمت های در دستشان را روی درخت هدیه یا نعمت بچسبانند و از همه آن ها 3 سوال ذکر شده پرسیده می شود:

1-نامش چیست؟

2-      هدیه است یا نعمت؟

3-      چگونه از این هدیه ها ونعمت ها استفاده کنیم تا خدا از ما راضی باشد؟

- البته می توان به صورت گروهی از فراگیران سوال کرد تا در زمان صرفه جویی شود. پاسخ های فراگیران و طبقه بندی آن ها به حصول اهداف در سه حیطه ی شناختی، عاطفی، روانی- حرکتی کمک می کند.

ارزشیابی تکوینی:

یکی از فراگیران به صورت گزارشگر سوالات ارزشیابی تکوینی را می پرسد. میکروفن به دست پای تخته می آید و از اعضای هر گروه درباره ی نعمت ها ی خدا و هدیه و موارد زیر سوال می پرسد و .....

1-      پنج تا از نعمت های خدا ر ا نام ببرید؟

2-      آیا همه از نعمت های خدا خوب استفاده می کنند؟

3-      چگونه از نعمت های خدا خوب استفاده کنیم؟

4-      اگر کسی به تو هدیه داد در مقابل هدیه ی او چه کاری انجام می دهی؟

م ی: آفرین و هزار آفرین بر عزیزان گلم ...

ادامه ی درس: (شعر)

م ی: دوست دارید یک شعر قشنگ و زیبا با هم بخوانیم؟

ف: بله!

م ی: تعیین نقش ها ( پروانه، گنجشک، غنچه، بلبل) و در اختیار گذاشتن ماکت های درست شده از شکل اینها.

م ی: بچه ها ما با هم شعر را می خوانیم و هر جا لازم باشد من کمکتان می کنم تا شعرمان را زیبا بخوانیم. و دوستانتان که شکل های پروانه، گنجشک، غنچه، بلبل را دست دارند می آیند و در صحنه حاضر می شوند.

(م ی) و(ف): دم گیری و خواندن شعر به صورت سرود و گوش کردن از نوار ...

مجریان نقش: ظاهر شدن نقش ها به ترتیب ( پروانه،غنچه، بلبل،گنجشک ) بر روی صحنه ی نمایش. و ایجاد صحنه های قشنگ در کلاس.

و توضیح اینکه پروانه،غنچه، بلبل،گنجشک از نعمت های خدا هستند و ..... سپس هر کدام از فراگیران با اجرای حرکات یا درآوردن صدای نقش مربوطه  می نشینند و .....

م ی: بچه ها هر چیزی یک نامی دارد و با نام می شود هر چیزی را صدا زد. آخه شعر ما نامی نداره که با آن بتوانیم شعرمان را شروع کنیم. نام شعرمون را چی بگذاریم بچه ها ؟

گروه ها : هر گروه مشورت می کند و با هم یک اسمی را برای شعر انتخاب می کنند. و بعد بهترین اسم برای شعر با مشورت مدیر یادگیری و فراگیران انتخاب می شود و این نام در بالای شعر کتاب و روی تخته سیاه نوشته می شود. مثلا( هدیه های مهربان، هدیه های خدای مهربان، پرواز پروانه، زیبایی نعمت های خدا و ...)

-پیوند دادن این مطالب با مطالب کتاب کار

م ی: بچه ها کتاب کارتان را باز کنید.

ف: باز کردن کتاب کار

م ی: اولین سوال کتاب کار هم در مورد نعمت های خداوند است.

- پرسش و پاسخ با فراگیران برای ایجاد ارتباط با مطالب خوانده شده و مفاهیم کتاب کار....( ادامه تمرینات پس از اتمام درس)

جمع بندي خلاصه گويي: ( جمع بندي و خلاصه گويي 3دقیقه )

جمع بندي:

توسط فراگیران و با پرسش و پاسخ های مدیر یادگیری صورت می گیرد.

م ی: خدا چه نعمت هایی به ما داده است؟

فراگیران: خدا به ما نه یک نعمت نه صد نعمت که هزاران هزار نعمت داده است... که نمی توان همه ی آن ها را شمرد.. ادامه توسط مدیر یادگیری: پس ما نیز در برابر نعمت های خداوند باید شکر گزار باشیم و از نعمت هایی که خداوند به ما داده است خوب استفاده کنیم و به دیگران نیز سفارش کنیم که از نعمت های خداوند به خوبی استفاده کنند.

م ی: نعمت های خداوند کجاست ؟

ف: همه جای دنیا نعمت خداست. و ما هر جای دنیا باشیم از خدا به خاطر نعمت هایش تشکر می کنیم.

.

خلاصه گويي:

( در حقیقت عصاره تدریس است. نقطه ای که فراگیران کم کم از اوج پایین می آیند تا یاد گرفته ها را به سوی عملی شدن تمرین کنند.و در حقیقت باند فرود و مقصد رسیدن آموخته های آنان است )

م ی: سعید جان، درسمان را به صورت خلاصه بگو و ...

م ی: امیر عباس: تو هم در مورد راه های استفاده ی درست از نعمت های خداوند توضیح بده.

- قسمت جمع بندی و خلاصه گویی می توانند در همدیگر ادغام شوند تا هم فراگیران خسته نشوند و هم مطالب به صورت ساده در حداقل زمان خلاصه و جمع بندی شوند.

 

 

 

ارزشيابي پاياني: ( ارزشيابي پاياني 5 دقیقه)

نمونه اي از روشها و متدهاي ارزشيابي پاياني:

1- برای ارزشیابی بهتر و جامع تر و مدیریت زمان جدول زیر طراحی می گردد که مبتنی بر سه حیطه ی شناختی ، عاطفی و روانی حرکتی است که گرو ه ها و اعضای آن ها باید پاسخ دهن تا کار آیی گروه ها مشخص شود.

شناختی - دانشی

 

 

 

نگرشی- ارزش گذاری

 

 

نگرشی- ارزش گذاری

 

 

شناختی – قضاوت و ارزشیابی

 

 

شناختی – قضاوت و ارزشیابی

 

شناختی – تجزیه و تحلیل

 

 

 

 

شناختی – تجزیه و تحلیل

 

 

 

هدیه های خدا

هدیه هایی که من به دیگران داده ام

هدیه هایی که دیگران به من داده اند(و من ازآن ها تشّر کرده ام )

هدیه هایی که ما

آدم ها می سازیم

هدیه هایی (نعمت هایی ) که فقط خدا می تواند به ما بدهد

چند تا از نعمت های خدا در محیط اطرافمان

چند تا از نعمت های خدا در آسمان ها و زمین

......................

...........

............

..........

................

................

................

................

................

........................

.......................

........................

........................

.......................

..................

.................

..................

...................

...................

 

....................

....................

....................

....................

.....................

............

...............

..............

...............

..............

.................

...................

...................

....................

.....................

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2- فهرستی از نعمت های خدا را هر کدام از گرو ها می نویسند. ( شناختی – دانش )

3- چگونه از نعمت های خدا خوب استفاده کنیم؟ ( بررسی استفاده ی درست و نادرست از نعمت های خداوند)

 ( شناختی- قضاوت و ارزشیابی)

4- پنج تا از نعمت های خدا را نقاشی کنید. ( روانی حرکتی – عادی شدن)

 

5- فهرستی از اسامی وسایل انسان ساخت (هدیه) و خداداد (نعمت) را که به شما می دهم تفکیک کرده و طبقه بندی کنید.

( تجزیه و تحلیل – ترکیب )

درخت، ستاره، ماه، کیف، آبشار، پروانه، خورشید، میز، دریا، مداد، جنگل و ...

6- چه کنیم تا خداوند در برابر این همه نعمت که به ما داده است از ما راضی باشد ؟

 ( ترکیب + قضاوت + تبلور شخصیت) - یعنی شکرگزاری در شخصیت فراگیر نهادینه می شود.

7- از روی چارتی که به شما نشان می دهم بگویید کدام هدیه و کدام نعمت است ؟ (درک و فهم – تجزیه و تحلیل)

8- شعر را در قالب یک سرود بخوانید. ( دانشی)

9- در مورد مفهوم شعر توضیح دهید. ( درک و فهم )

تمرین و تکلیف :  ( تمرین و تکلیف و کار عملی  2 دقیقه )                                                                                                                  

برای جلسه ی بعد:1- درمورد هدیه و نعمت های خدا یک قطعه شعر به کلاس بیاورید.                               

2 - لیستی از نعمت های خدا را که در اطراف خود می بینید بنویسید و به کلاس بیاورید.                                                                                                              

3- نمایش را در خانه با پدر یا مادر تمرین کنید تا جلسه ی بعدی هم در  کلاس                 

4- از پدر و مادر خود سؤال کنید که :« آن ها چرا خدا را شکر می کنند؟»                        

کار عملی :                                                                                                                                

چند نمونه از نعمت های خداوند مهربان را به صورت نقّاشی یا برگرفته از روزنامه ها و مجلّات و تصاویر ، به دفتر بچسبانید                                             

و به صورت آلبوم به کلاس بیاورید.                                                      

- و در پایان همه ی بچه ها دست ها های کوچک و آسمانی خود را به سوی آسمان بلند می کنند و این جمله را زمزمه

 می کنند: « ای خدای مهربان تو را به خاطر همه ی نعمت هایی که به ما داده ای از تو سپاس گزاریم.»

- و با صلواتی بر محمد آل محمد کلاس خاتمه می یابد.

 

 پشتوانه ی علمی طرح درس:

تحلیل علمی طرح درس بر مبنای روانشناسی پرورشی، تکنولوژی آموزشی، روش ها و فنون تدریس و طراحی برنامه درسی:

مقدمه:

درس هدیه های آسمانی برگرفته از تعالیم الهی و آسمانی و اعتقادات دینی و مکتبی  در تلاش است تا فراگیران را برای رسیدن به اهداف عالی و متعالی رهنمون سازد و آنان را به خودشناسی برساند چرا که در تعالیم ما آمده است که « کسی که خود را نشناسد غیر خود را نمی تواند بشناسد.» غررالحکم

برای رسیدن فرد به درجه خودشناسی بعد خداشناسی مجموعه ای از عوامل از جمله فلسفه حاکم، هنر معلمی، روش های تدریس، محتوای درس و اصول روانشناسی و ... دست در دست یکدیگر می دهند.

ارتباط دادن بین آموخته های دینی به مسائل روزمره ی زندگی و پرهیز از انباشتن مفاهیم در ذهن فراگیران و تلاش برای ایجاد امید و ترسیم چهره ی واقعی از سیره ی ائمه و پرورش حس زیباشناسی و ... از رویکردهای جدید آموزش و پرورش در درس هدیه های آسمانی است. و ما نیز در این طرح بر آن شدیم تا گفته ها را عملی سازیم و دین عملی را به فراگیران بیاموزیم و آن ها را به استفاده ی صحیح از نعمت های بیکران الهی ترغیب نماییم.

ویژگیهای فراگیران از بعد دینی در کلاس دوم :

این دوره دوره ی مذهب خیال پردازی  است. توانایی درک و عقل کودکان محدود است و احساس و خیال ، ابزار آن ها در تحقیق و بررسی پدیده های عالم است. به همین دلیل آموزش کودکان باید در این سنین با بازی، شوخی، سرگرمی و داستان گویی باشد و خوب است از داستان و نقاشی و موسیقی و نمایش و نمایش نامه و کارهای هنری در این زمینه بهره گرفت بویژه این که هدف عمده در این سنین جلب علاقه ی کودک به موضوعات دینی و اخلاقی و خداشناسی است.

ما نیز در این طرح سعی کردیم از بازی و نمایش و شوخی و سرگرمی  برای انتقال گسترده ترین مفاهیم دینی و اخلاقی در قالب ساده ترین کلمات و عبارات و نمادها به استفاده کنیم.

نظریه ی روانشناسی  در مورد یادگیری و ارتباط آن با تدریس ) و انطباق آن با طرح درس ):

1-   یادگیری پیشرفت تدریجی و رو به رشد است ( فراگیران از مرحله ی شناخت طبیعت به شناخت نعمت ها و هدیه های خداوند سوق داده می شوند)

2-   یادگیری سازگاری با خود و محیط است( دانش آموزان از هر چیز پیرامون خود یعنی از هدیه ها و نعمت ها سطحی نمی گذرند بلکه در مورد آن ها می اندیشند)

3-      یادگیری بازسازی تجربه است ( فراگیر آن چه را که در محیط پیرامون می بیند بیهوده نمی داند بلکه د به آن ها فکر می کند)

4-      یادگیری هدفمند است ( هدف شناختن نعمت های خدا و هدیه های روی زمین  و تفاوت های آن ها )

5-      یادگیری خرد داشتن و خلاق بودن است ( فراگیر در هر صحنه از نمایش ها فعال و خلاق است 9

6-      یادگیری فعال بودن است 0 البته اساس طرح درس ما دانش آموزان هستند)

7-      یادگیری هم انفرادی است و هم اجتماعی ( هر فراگیر در طرح درس ما یک نفر است و در گروه نماینده ی اجتماع)

8-      یادگیری محصولی از محیط و باور هاست (از باورها الهام می گیریم و به باور ها بر می گردیم )

نظریه روانشناسان:                                                                                                

نظریه پرداز

نظریه

نقش معلم

تدریس مهارت های پایه

افراد چگونه یاد می گیرند

دیویی

رشد گرا

راهنما

خیر

به طور عملی، تقلید از حرفه های بزرگسالان

پیاژه

تعامل گرا

هدایت با توجه به توانایی کودک

تدریس در حد توانایی کودک

از طریق آزمایش و تعامل با محیط طبیعی

مونته سوری

رشد گرا

راهنما

در دسترس قرار دادن

انتخاب معینی از فعالیت های خود اصلاحی متناسب با فرد

اشتاینر

رشد گرا

الگو، فراهم آوردن فعالیت های هنری با رابطه

مهارت های تدریس مناسب

از طریق یادگیری فعال، تحریک ادراک فرا حسی از طریق هنر ، حرکت، موسیقی

رگ

رشد گرا و رفتارگرا

هدایت با توجه به توانایی کودک

بررسی و کاربرد و تحلیل

از طریق ارائه تکلیف مناسب برای یادگیری

میگر

رفتارگرا

انتخاب اهداف کلی و رفتاری

تدریس در حد توانایی کودک

از طریق انتقال صریح هدف ها

 

به نظر می رسد هر یک از دانشمندان در جایگاه خود به عنوان یک مکتب روانشناسی مطرح است اما آنچه در این میان مهم به نظر می رسد این نکته است که یک نظریه ی محض و مطلق وجود ندارد و هر نظریه ای در جایگاه و مرحله ای از تدریس به کار گرفته می شود و یل به عبارتی نظریه ی تلفیقی از روانشناسی در تدریس به کار گرفته می شود. مثلا در عمل گرایی دیویی، توجه به سن افراد مونته سوری، یادگیری فعال و مشارکتی و هنری و حرکتی و حسی اشتاینر، در ارائه ی تکلیف رگ، در انتخاب هدف ها نظریه ی میگر و ... بکار گرفته می شود.

 

 

 

 

رویکرد تکنولوژی آموزشی:

 

 

Down Arrow:                                                                                   ذهنیت بیشتر Down Arrow:                                                                                               عینیت بیشتر 

 

 


                                                                علائم و سمبل ها

                                                                            (سطح یادگیری: دانش)

                                                                            کلمات هدیه و نعمت

                                                           

                                                                    نشانه های سمعی بصری

                                                       ( سطح یادگیری: درک و فهم)

                                              عکس و تصویر و ماکت و مدل از هدیه و نعمت

                                                        تجارب مستقیم و عینی

                                             (سطح یادگیری:کاربرد و تجزیه و تحلیل)

                                      تجزیه و تحلیل مفهوم هدیه و نعمت و استفاده ی صحیح از آن ها و شکر گزاری              

 

 

- طرح درس ما مبتنی بر عینیات و اعتقادات موجود در اجتماع است.

نوع معلم این طرح: شاگردنگر           هم شاگردنگر فردی هم شاگرد نگر گروهی

نوع دانش آموز این طرح: فعال و مشارکت جو، پر جنب و جوش، خلاق، بازیگر، هسته ی فعالیت ها

اهداف در یک نگاه کلی : ( طراحی منظم آموزشی )

هدف کلی: اهدافي را كه در پايان تدريس فراگير بايد بتواند به آن ها دست يابد و به طريق عملي ، شناختي و يا عاطفي در فراگير آن ها را جستجو كرد را گويند كه در حيطه هاي مختلف آموزشي قابل تنظيم است

 هدف کلی چهار چوب حرکت از مبدا به سوی مقصد و جهت نمای همه ی اعمال و افکار برای کارآیی و اثر بخشی مطلوب تدریس است. به عبارت دیگر هدف کلی، خط و مش اعمال و رفتار  را در رسیدن به نهایت مطلوب را به ما نشان می دهد . هر چه قدر هدف کلی آرمانی تر و والاتر باشد، به همان اندازه تکنولوژی در اهداف و روش ها را بیشتر می طلبد.  هدف کلی مبتنی بر تکنولوژی آموزشی و یافته های روانشناسی و اعتقادات و باورها ست.اما اهداف کلی به صورت کل قابلیت اجرایی ندارند و حالت گنگ و ابهام دارند. پس باید هدف یا اهداف کلی تحت فرآیندی به نام تحلیل آموزشی به اهداف جزئی و سپس رفتاری درآیند تا قابل اجرا و حصول باشند.

اهداف: در طی فرآیند تحلیل آموزشی هدف کلی به هدف های رفتاری تقسیم می شود. در این حالت وظایف و اعمالی که فراگیر باید انجام دهد و معلومات و مهارتهایی که باید دارا باشد، مشخص می شود.

اهمیت تعیین اهداف:

1-      پیدا کردن آسان مسیر

2-      عملی شدن محتوای درس

3-      انتخاب روش های متناسب با محتوا

4-      انتخاب وسایل و رسانه های آموزشی متناسب با محتوا

5-      طراحی و اجرای یک ارزشیابی منطقی

6-      بکارگیری تجارب یادگیری یادگیرندگان متناسب با محتوا

- از دیدگاه بنجامین بلوم اهداف رفتاری را در سه حیطه به صورت اجمالی مورد بررسی قرار می دهیم:

تعيين اهداف آموزشي و رفتاري بر اساس طبقه بندي بلوم:

 

 

حوزه شناختی

 

 

دانش و آگاهی

درک و فهــم

کاربـــــرد

تجـزیه و تحلیل

ترکـــــیب

ارزشیابی

ارزشیابی و قضاوت

 

1- حيطه شناختي 2- حيطه عاطفي

      3- حيطه رواني – حركتي

 

    

 

 حوزه ی شناختی

 

 

                                                                                                                                    

 

حوزه عاطفي

 

 

دریافـت کردن ( توجه )

واكنش نشان دادن

ارزش گــذاری

سازمان دادن ارزشها

تبلور شخصیت

              

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

تبلور ارزشها ( شخصيت آفريني )

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                         

 

 

حوزه روانی- حرکتی

 

 

           تقلیــــــد

 

اجـراي مستقل

دقــــت

هماهنگي حركات

 عادی شدن 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

عــادی شـدن

 

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

             

                                                                                                                                      

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نمونه ای از اهداف سه حیطه در سطوح مختلف در اهداف رفتاری و ارزشیابی پایانی گنجانده شده است.

روش تدریس استقرایی: آموزش به شیوه ی استقرایی موجب افزایش درک و فهم و تولید در تفکر خلاق و مهارت برای دریافت و تحلیل اطلاعات می شود.این امر به وسیله ی فشرده ساختن جریان علمی در زمان کوتاه صورت می پذیرد.

هدف کلی آموزش به شیوه ی استقرایی در طرح ما کمک به فراگیر است تا فرد خود نظم عقلی و مهارت های لازم برای ایجاد سوال و تحقیق برای پاسخ به آن ها مبتنی بر کنجکاوی خود به دست آورد.

پرسش و پاسخ : فنی است که می تواند در کلیه روش های تدریس و فعالیت های آموزشی به کار گرفته شود . در طرح حاضر فن پرسش و پاسخ به عنوان رکن تدریس به حساب می آید چرا که آن چه در پرسش و پاسخ برای ما مطرح است فرصت سوال است.اگر در بحث پرسش و پاسخ، فرصت سوال مطرح می شود، ما برای فرصت یادگیری حاصل از این سوال بارش مغزی را انتخاب کردیم. در روش بارش مغزی به یادگیرندگان فرصت داده می شود تا در جوی آرام و عاری از هر گونه تهدید به طور عمیق فکر کنند و با در نظر گرفتن ابعاد مختلف یک موضوع یا مساله ، جواب خود را آزادانه مطرح می سازد. آنچه در تعامل بین پرسش و پاسخ و بارش مغزی به دست می آید در حقیقت تفکر کیفی است.

 

 

پرسش و پاسخ

بارش مغزی

فرصت سوال

فرصت یادگیری

1-       پرسش و پاسخ برای حل مساله

2-       پرسش برای رفع ابهام از مساله

3-       پرسش برای تکمیل معلومات

4-       ...

1-      تفکر با تامل

2-      تفکر منطقی (تحقیق)

3-      تفکر برای کاربست قبلی با اطلاعات جدید برای خلق اطلاعاتی نوین

4-      ...

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

در کنار بکار گیری روش های بالا روش های دیگری نیز به کار گرفته شده است. روش ایفای نقش ( روش نمایشنامه ای ) از جمله فعال ترین روش های آموزشی است که فراگیر را در موقعیت های عینی  قرار می دهد تا فراگیر مساله ی یا موضوع مورد نظر را عینا لمس کند. از بزرگ ترین محاسن این روش اجتماع پذیر کردن فراگیران از طریق درک موقعیت است.در کنار روش نمایشی  الزاما نیاز به روش توضیحی است. روش توضیحی هم برای تشریح است هم پر کردن فاصله ی بین صحنه ها و تشریح صحنه ها.خود روش نمایشی چهار مرحله دارد: 1- آمادگی 2- توضیح 3- نمایش 4 –آزمایش و سنجش و نتیجه گیری.

در روش همیاری فراگیر و معلم هر دو یکی هستند و با هم در جریان آموزشی را مدیریت می کنند.در این روش فراگیر مهارت های اجتماعی را کسب می کند، می فهمد، یادگیری در سطوح بالاتر انجام می شود و اعتماد بنفس در فراگیران بالا می رود. همه ی این روش ها به نحوی در کنار یکدیگر بوده و در هم تنیده شده اند و در ارتباطی تنگاتنگ در جریان تدریس در ارائه ی چهره ای کامل از تدریس، نقش ایفا می کنند. جایگاه هر یک از این روش ها از دیدگاه تکنولوژی آموزشی و مکاتب روانشناسی به طور اجمال مورد بررسی قرار گرفته است.

وسایل آموزشی:روانشناسی می گوید:« یادگیری از طریق دیدن و انجام دادن بهتر انجام می گیرد» ما نیز سعی کردیم برای دیدن و جذاب بودن وسایل برای فراگیران آن ها را به دیدن سوق دهیم و آن ها را به فعالیت واداریم.

روانشناسان  و تکنولوژیست های آموزشی 10 خصوصیت عمده و مهم را برای وسایل آموزشی و کمک آموزشی و رسانه های آموزشی بر می شمارند:

1-      سادگی

2-      جذابیت

3-      هدفدار بودن

4-      قابلیت دسترسی همه

5-      هم راستایی با هاداف

6-      پیوندگرا بین مفاهیم

7-      انتقال دهنده ی مناسب مفاهیم

8-      قابلیت جابجایی

9-      قابلیت رجوع پذیری

10-سهولت کاربرد

بر اساس آن روشي كه براي تدريس به كار گرفته مي شود بايد وسايل مورد نياز را تهيه نمود. مانند كارت هاي آموزشي، تابلو وايت برد، تخته سياه ، ماژيك ، ضبط صوت ، فيلم ويدئويي و ...

 

به طور کلی عوامل مؤثر در انتخاب رسانه ها عبارتند از:

1- نوع هدفهای آموزشی

2- ویژگیهای مخاطبان

 3- روشها و فنون آموزشی

 4- قابلیت رسانه برای انتقال پیام مورد نظر

 5- جذابیت رسانه

 6- کیفیت فنی هنری

 7- عملی بودن و سهولت کاربرد

 8- اقتصادی بودن.

9- ابتكاري و دست ساز بودن

- نوع وسایل آموزشی بکار گرفته شده در تدریس از نوع وسایل آموزشی تسهیل کننده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

بقیه اجزای طرح درس به طور خلاصه و طبقه بندی شده در جدول ذیل ارائه می شود:

آمادگی

بیان هدف های صریح آموزشی

مرحله ی ارائه ی درس

مرحله

خلاصه گویی و نتیجه گیری

مرحله ی ارزشیابی پایانی

تعیین تکلیف و پایان درس

شامل:آمادگی معلم از لحاظ روحی و جسمی و ...

آمادگی فراگیران از لحاظ روحی و جسمی و تغذیه و ...

آماده کردن وسایل و مواد کمک آموزشی بر اساس ویژگی های گفته شده

پس از این که از آمادگی فراگیران حصول اطمینان شد که آمادگی لازم را برای شروع فعالیت های آموزشی دارند، درس جدید معرفی شده و اهداف آن به صورت غیرمستقیم بیان می شود و معلم انتظارات و اهداف خود را برای تک تک فراگیران تشریح می سازد.

در این مرحله با تکیه بر اهداف مشخص شده و در راستای محتوای تنظیم شده برای رسیدن به اهداف پایانی درس، معلم فعالیت می کند. و همه ی تلاش معلم این است که زیاده گویی نکند و تدریس زیاد طول نکشد تا فراگیران دچار پوسیدگی ذهنی نشوند.

برای تثبیت مطالب ارائه شده در ذهن فراگیران لازم است درس ارائه شده جمع بندی شده و خلاصه گویی گردد. بهتر است تلخیص و نتیجه گیری توسط خود دانش آموزان صورت گیرد.

یعنی شاگردان تا چه حد به اهداف مورد نظر آموزشی رسیده اند. اگر ضمن تدریس این اطمینان حاصل شود اما پس از پایان تدریس محتوا باید ارزشیابی ذبرای سنجش میزان یادگیری دانش آموزان و موثر بودن روش تدریس معلم انجام شود.

برای تقویت مطالب آموخته شده و ارتباط دادن آن با زندگی واقعی شاگردان، تکالیفی را برای تمرین در بیرون مدرسه معین می کند . براساس نظریه ی نلسون تکلیف باید موضوعی باشد نه کلی و در راستای اهداف باشد آنهم در راستای اهداف رفتاری...

 

روش ها

رویکرد روانشناسی

رویکرد تکنولوژی آموزشی

مکاتب فلسفی آموزش و پرورش

نقش معلم

نقش فراگیر

محتوا

ارزشیابی

پرسش و پاسخ

توجه به فرآیند های ذهنی و پیوند گرایی بین مطالب برای رسیدن به هدف

روشن سازی مراحل آموزشی و ایجاد فرصت سوال، برای ایجاد احساس نیاز به کارگیری مواد

ایده آلیسم و در راس آن سقراط و افلاطون اعتقاد به خود رهبری شاگرد و فعال بودن او داشتند. علایق دانش آموز محور است.

معلم انتقال دهنده ی اطلاعات نیست بلکه مسئول رشد دادن توانایی های موجود در فرد است

دارای رغبت و انگیزه و پاسخگو به سوالات ضمن تفکر

به صورت منطقی از عینی به ذهنی

به صورت عینی و ذهنی

ایفای نقش

فرد عینیات را بهتر از ذهنیات یاد می گیرد و عمل، فرد را در موقعیت عینی قرار می دهد و به فرآیند های شناختی و به دنبال آن فرآیندهای عملی توجه می شود

استفاده از طراحی منظم آموزشی برای به کار گیری ایفای نقش. یعنی جا دادن نقش در تدریس و توجه به عینیات در موقعیت های آموزشی

پرآگماتیسم و در راس آن پیرس بر این عقیده است و به تحقیق و تفکر اهمیت می دهد  این مکتب،مکتب تجربه است. یعنی یادگیری و شناخت از را نو سازی تجربه

یک عضو و همنوع با دانش آموزان در انجام عمل برای رسیدن به هدف

بخش اعظم فعالیت ها بر عهده ی دانش آموز است

مبتنی بر نیازها و رغبت های دانش آموزان و تجربیات آنان

توسط خود دانش آموز با همکاری معلم (عملگرا)

استقرایی

توجه به جز برای رسیدن به کل  پدیده ها . از وحت اجزا کل صادر می شود

استفاده از وسایل و رسانه های آموزشی مناسب به فراگیر کمک می کند  به اجزای یک جریان یا موضوع توجه داشته باشد و اهمیت هر جز را در یک مجموعه ی کل درک کند.

بیشتر رئالیسم و در راس آن ارسطو بر این عقیده اند. و واقعیت های بیرونی را محور قرار می دهند

به عنوان فراهم کننده ی زمینهی یادگیری با استفاده لز شیوه های مناسب تدریس و وسایل و رسانه های آموزشی مناسب

از شیوه های تدریس معلم و وسایل و ابزار برای یادگیری مفاهیم و مطالب بهره می گیرد

در ارتباط با تجارب یاد -گیرندگان

به صورت علمی و عینی و دقیق

 

 

فهرست منابع و مآخذ:

 

1-       کلیات روش ها و فنون تدریس .................................................................. صفوی امان ا...

2-       مقدمات تکنولوژی آموزشی .......................................................................... احدیان محمد

3-       طراحی برنامه ی درسی ............................................................................... آنابل نلسون

4-       روانشناسی پرورشی نوین ...........................................................................سیف علی اکبر

5-       مهارت های آموزشی و پرورشی ...............................................................شعبانی حسن

6-       روانشناسی تربیتی ......................................................................................گلاور – برونینگ

7-       روانشناسی عمومی ................................................................................... گنجی حمزه

8-       کاربرد روش ها و الگو های تدریس.......................................................... یغما عادل

9-       ماهنامه ی تکنولوژی آموزشی.................................................................. دوره ی بیست بهمن 87

 

+ نوشته شده در  دوشنبه 8 تیر1388ساعت 7:13 PM  توسط سیف اله صمدی  |